Chaim Soutine

Chaim Soutine (1893-1943) was het tiende kind van een arme joodse kleermaker in een dorpje dicht bij Minsk. Hij studeerde drie jaar lang aan de Kunstschool in Vilnius en vertrok in 1913 naar Parijs om zijn opleiding te vervolgen aan de École des Beaux-Arts, bij Fernand Cormon. Op Montparnasse kwam hij in contact met andere, voornamelijk joodse kunstenaars, zoals Marc Chagall en Amedeo Modigliani. In het Louvre bewonderde Soutine de grote meesters uit het verleden, vooral Chardin, Courbet en Rembrandt. In de daarop volgende jaren ontwikkelde de schilder zijn eigen stijl. Zijn doeken tonen vaak trieste, eenzame mensen, met verwrongen gezichten, in een ondefinieerbare ruimte. Kenmerkend daarbij is de ruwe manier van schilderen, met dikke, pasteuze verfstreken, expressionistische deformaties en felle kleuren.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de schilder gesteund door Leopold Zborowski, een joodse kunsthandelaar die hij via Modigliani had leren kennen. Vanaf 1918 verbleef hij een paar jaar in Zuid-Frankrijk, waar hij vooral bloemstillevens en landschappen schilderde. De Amerikaanse kunstverzamelaar Albert C. Barnes verwierf vanaf 1923 meer dan vijftig van zijn doeken en promootte Soutine in de Verenigde Staten, waar zijn ster snel rees. Midden jaren twintig vervaardigde de kunstenaar zijn beroemde serie schilderijen van een geslachte os, geïnspireerd door een werk van Rembrandt. Daarnaast schilderde hij andere dode dieren, portretten, koorknapen en piccolo’s. In de loop van de jaren dertig werd de sfeer in Parijs door de crisis en opkomende jodenhaat steeds grimmiger. Na de Duitse inval moest Soutine onderduiken en ging zijn gezondheid snel achteruit. In 1943 overleed hij na een spoedoperatie alsnog aan de gevolgen van een maagperforatie.

© Chaim Soutine, Zelfportret, 1920-1921, c/o Pictoright Amsterdam 2010